Michiel Verbeek

13 aug

Robotisering kan vervelend werk overnemen, maar ook leuk werk. Blockchain biedt nieuw vertrouwen, meer snelheid en lagere transactiekosten. De snelle veranderingen zijn niet voor iedereen makkelijk mee te maken. Maar in combinatie met een Basisinkomen wel.

Na de financiële crisis in 2008 is het vertrouwen in banken en andere instituten uit de financiële wereld en in overheden flink gedaald. Uit de Edelman Trust Barometer 2017 blijkt dat 53% van de wereldbevolking niet gelooft dat het systeem voor hun werkt. Het is niet eerlijk, het geeft geen hoop voor de toekomst en het lost geen problemen op. 32% is onzeker en slechts 15% vindt dat het systeem werkt. Blockchain Organiseren moet volgens Paul Bessems en Walter Bril in hun gelijknamige boek een positieve meerwaarde leveren. Het moet betekenis hebben voor werk en consumeren. Het moet productiviteit verbeteren. Het moet goede bescherming leveren voor persoonsgegevens. Het moet mensen minder afhankelijk maken van het kapitaal en van overheden. Het moet helpen bij het minder afhankelijk zijn van nepnieuws. En het moet processen efficiënter uitvoeren. Blockchain is een nieuwe technologie met groot maatschappelijk nut. Het draagt bij aan de belangrijkste pijler van relaties: vertrouwen. Volgens Don Tapscott (medeauteur van het boek Blockchain Revolution) kunnen we met blockchain een stuk ongelijkheid in de wereld terugdringen. Nu moet er herverdeling van rijkdom plaatsvinden met belastingen en uitkeringen. Met blockchain kunnen we het creëren van rijkdom beter democratiseren. We kunnen meer mensen betrekken in de economie en zorgen voor redelijke beloning.


Wat is blockchain?

Blockchain technologie is een gedecentraliseerde database met een register van vermogens en transacties in een peer to peer netwerk. Het is eigenlijk een publiek register van wie eigenaar is van wat en van transacties van wie en wat. De transacties zijn beveiligd door cryptografie en de transactie geschiedenis wordt onveranderbaar vastgelegd in blokken met data. De blokken zijn aan elkaar verbonden. Vandaar ‘chain’ of te wel keten. De blockchain kan gebruikt worden voor digitaal geld, maar ook voor identiteitsbewijzen, titels, eigendomsbewijzen, certificaten, contracten, maar ook objecten. Voor iedere transactie waar identiteitskanten aan zitten en betaling moet plaatsvinden, moet uitgezocht worden of iemand is dat hij zegt dat hij is, is er wel voldoende geld om te betalen enz. Nu zit er vaak een partij tussen vraag en aanbod als controleur van gegevens. Die partij moet vertrouwen bieden aan vrager en aanbieder. Bijvoorbeeld de bank bij de overboeking van een geldbedrag. Bij blockchain wordt de tussenpartij overgenomen door techniek, die niet fraudegevoelig is, veel sneller en een stuk goedkoper. De techniek biedt de infrastructuur voor een decentraal systeem in plaats van een centraal systeem.

 

Personal Data Service

Als wij ons begeven op internet laten wij allemaal informatie achter. Zonder dat je het weet wordt die informatie verzameld en wordt er een virtuele vorm van je gemaakt. Je bent echter niet zelf eigenaar van je virtuele zelf. Met blockchain kun je je identiteit weer zelf in bezit krijgen. Dat kan bijvoorbeeld met de Personal Data Service (PDS). Op 1 plek zijn je persoonsgegevens gedeponeerd en jij beslist wie welk deel van de informatie krijgt en hoe lang. Voor zo’n applicatie maak je een profiel aan. Je geeft toegang tot je profiel aan partijen die daarom vragen en die jij vertrouwt. Als de transactie klaar is sluit je de toegang tot je gegevens weer af. Nu moet je voor iedere transactie weer dezelfde gegevens invullen. Met een PDS gebeurt dat eenmalig en je leent vervolgens tijdelijk je gegevens uit.


Wat kunnen we met blockchain?

De bekendste toepassing van blockchain is de Bitcoin. Een protocol voor digitaal geld is vlak na de financiële crisis in 2009 in een whitepaper gepresenteerd door Satoshi Nakamoto. Maar met blockchain kan nog veel meer dan alleen digitaal geld.  Er zijn al blockchain toepassingen in de praktijk, maar er moet nog veel ontwikkeld worden. In Groningen is bijvoorbeeld de Stadjerspas gebaseerd op blockchain. Je kunt nog aan veel meer toepassingen denken:

’s Nachts uitgaan en identificeren bij de deur met je duim en je mobiele telefoon. Identificatie via blockchain. Je kunt het systeem vertrouwen. Geen gedoe meer met ID-kaarten in het uitgaansleven en kans op identiteitsfraude. Ik ken jongeren die hier blij van worden!

Een gezin met een krappe beurs kan gebruik maken van het Kindpakket. In dat Kindpakket zitten producten en diensten waar gebruik van kan worden gemaakt. Stel het gezin krijgt geldwaarde ter beschikking om transacties mee te doen. Bij bepaalde winkels kunnen bijvoorbeeld voetbalschoenen in een bepaalde prijsklasse worden gekocht. De mogelijkheden van besteding kunnen in digitaal geld worden geprogrammeerd. Het gaat hier om transacties tussen hulpvrager, gemeente en winkel. Volgens het ‘if this, than that’ principe kan de hulpvrager zonder rompslomp en onnodige bureaucratische kosten voetbalschoenen kopen.

Het geld voor een PGB (Persoonsgebonden Budget) kan geprogrammeerd worden voor wat en bij wie het uitgegeven mag worden.

Ik kan rechtstreeks een huis kopen van een andere particulier. Alle identificatie en transactie-activiteiten gebeuren vertrouwd in de blockchain.

Ik heb zonnepanelen op mijn dak, die produceren energie. Stel ik wil een deel van mijn energieproductie schenken aan de lokale Ecologische Zorgboerderij, dan zou dat met blockchain makkelijk georganiseerd kunnen worden.

Met blockchain komt het digitale persoonsdossier met een reuzestap dichterbij.

Het valideren van eigendomsrechten. Dat zou heel veel mensen op de wereld de mogelijkheid bieden om zichzelf te ontplooien. Als registraties niet deugen of door een catastrofe of machtswisseling verdwijnen, dan ben je je rechten kwijt. In een blockchain zijn de eigendomsrechten onveranderbaar vastgelegd.

Registratie van titels.

Stemsystemen of systemen waarbij politici verantwoording afleggen aan inwoners.

B-AirBnB is AirBnB zonder de organisatie die geld verdiend aan het bij elkaar brengen van vraag en aanbod. De blockchain helpt met het vinden van de juiste ruimte, maar zorgt ook voor de contracten, het identificeren van de partijen, het regelt de betaling en het regelt zelfs reputatie met beoordelingen. AirBnB was een zogenaamde disruptieve vernieuwing, maar kan zo weer zelf weggevaagd worden door een blockchain.

Veel mensen die in een ander dan hun thuisland werken sparen vaak geld om naar huis te sturen. Dat duurt lang en kent hoge kosten aan de bank. Een blockchain is snel en reduceert de kosten enorm.

Singer songwriter Imogen Heap heeft een blockchain gemaakt voor het opnemen van een smartcontract in haar muziek. Je betaalt een bedrag rechtstreeks voor luisteren en bijvoorbeeld een ander bedrag voor gebruik als ringtone. Niet de platenbazen als intermediairs verdienen veel, maar de uitvoerende artiest zelf rechtstreeks.

Als ik biologisch fruit koop zou ik het mooi vinden dat ik via een QR-code de kweek- en oogstgeschiedenis van de vrucht kan zien op basis van blockchain. Dan kan ik zelf nagaan hoe eerlijk mijn fruit is.

De RDW (Rijksdienst voor het Wegverkeer) is bezig met een blockchain voor de fiets, vooral vanwege de opkomst van de (duurdere) E-bikes. Als je fiets is gestolen kan je via je smartphone nagaan waar die is. Dan zet je de blockchain in werking. Tegelijkertijd wordt in de blockchain geïnformeerd aan de politie en de verzekeraar. Er kan ook gezien worden of de fiets op slot zat. Als dat het geval is kan geconstateerd worden dat de fiets gestolen is en kan de verzekeraar onmiddellijk actie ondernemen en de politie zet een zoekactie in via diverse systemen.

 

Hoe werkt de blockchain precies?

Ik ontleen dit voorbeeld aan het boek Blockchain Organiseren. Ann stuurt een boodschap aan het netwerk voor Ben. Ann is de verzender en Ben is de ontvanger. Het protocol maakt bij de verzender een publieke sleutel, een privésleutel en een boodschap aan. Privésleutel en boodschap samen ‘maken’ een algoritme. Dit algoritme creëert een digitale handtekening. De publieke sleutel, handtekening en boodschap worden verstuurd. De ontvanger ontvangt de publieke sleutel en kan hiermee, samen met de digitale handtekening en boodschap de herkomst (verzender) controleren, zonder de identiteit te weten. Wil je meer uitleg over de werking van blockchain kun je terecht in deze lezing van Don Tapscott (vanaf 5.30 minuten): http://bit.ly/2nx8wtn.   

 

Banen verdwijnen, maar er komen ook weer nieuwe banen

Robotisering zal bepaalde werkzaamheden van mensen overnemen. Soms fijn, soms jammer. Als het om geestdodend of heel zwaar werk gaat, dan is het fijn dat machines het werk overnemen. Soms is het ook jammer, omdat mensen veel plezier en waardigheid kunnen ontlenen aan werk dat overgenomen wordt uit kostenoverwegingen. Blockchain biedt de mogelijkheid om meer vertrouwen te krijgen in transacties tegen veel lagere kosten. Ook blockchain zal het aantal en de soort banen doen veranderen. De veranderingen gaan snel. De meest grote zekerheid op de arbeidsmarkt is de verandering. Niet veel mensen doen hun hele leven meer hetzelfde werk bij dezelfde baas. Het permanent leren en aanpassen aan veranderende omstandigheden is een van de belangrijkste eigenschappen die iemand nodig heeft op de huidige arbeidsmarkt. Dat zal voor veel mensen niet makkelijk zijn. Zeker niet voor degenen die geboren zijn in een veel ‘tragere tijd’. De technologische ontwikkelingen zullen onze ondernemingswijze- en sociale economie gaan veranderen. Ons economisch systeem is gebaseerd op dat je moet werken voor je geld. Lukt het niet om in het eigen levensonderhoud te voorzien kun je rekenen op een vangnet van de staat. Het vangnet kent een verzekeringsvorm als je werkloos raakt, maar na 1 of 2 jaar moet je of weer een baan hebben of je valt terug op bijstand, een uitkering op een sociaal minimumniveau. Als je de pensioengerechtigde leeftijd bereikt krijg je van de staat een basisinkomen in de vorm van de AOW (Algemene Ouderdoms Voorziening). Dit bedrag krijg je los van de omvang van je eigen opgebouwde pensioen tijdens je werkzame leven en los van overige inkomsten en vermogen. Misschien moeten we dat basisinkomen oprekken om nieuwe arbeidsinvulling uit te lokken. In het boek Blockchain Organiseren wordt een Chinees gezegde geciteerd: Om gelukkig te worden zijn drie dingen nodig: iets te doen hebben, iets om van te houden en iets om naar te verlangen.

Als je de arbeidsmarkt bekijkt tussen vlak voor de financiële crisis en nu dan vallen een paar punten op: de groei van de werkloze beroepsbevolking, de forse stijging van het aantal langdurig werklozen en het onbenut arbeidsaanbod zonder werk.

Het toont aan dat de groep die niet goed kan meekomen met de snelle economische veranderingen toeneemt. De cijfers laten zien dat het aantal banen aardig meegroeit met de groei van de beroepsbevolking. Dat is een fijne constatering. Wat nog wel effect zal hebben op de arbeidsmarkt is de verdergaande vergrijzing. Steeds meer mensen die na hun pensionering langer leven en dus meer gebruik maken van voorzieningen van de verzorgingsstaat. Of moet ik zeggen: de participatiestaat. De Rijksoverheid heeft met de decentralisatie van de Jeugdwet, onderdelen van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Participatiewet taken overgeheveld naar gemeenten met een korting op het budget. Dat leidt lokaal bij bepaalde voorzieningen tot een beperking en gemeenten kiezen voor een maximale inzet op zelfredzaamheid en samenredzaamheid met de directe omgeving van familie, kennissen, buren en vrijwillige helpers.  

Technologische ontwikkelingen brengen bedreigingen met zich mee, maar ook mooie kansen. Een groeiend aantal mensen kan niet makkelijk meekomen in de snel veranderende economie en van velen wordt meer maatschappelijke bijdrage gevraagd. Deze ontwikkelingen vragen om een keuze voor een andere sociaaleconomische orde. Om te voorkomen dat de groep die niet meer meedoet aan het beroepsdeel in de samenleving te groot wordt, zouden we moeten zorgen dat alle mensen ongeacht hun capaciteiten een vast financieel fundament krijgen en zelf keuzes kunnen maken. De keuze om te werken in een bedrijf of maatschappelijke organisatie tegen betaling. De keuze om voor de kinderen te zorgen. De keuze om onbetaald werk te doen, omdat daar je passie ligt en veel vraag. De keuze om een eigen bedrijf te starten. De keuze om diverse dingen tegelijkertijd te doen, betaald en onbetaald. Die eigen keuzes op basis van eigen competenties en passies zouden weleens veel meer zinvolle economische bijdrage kunnen opleveren. Doen we niet immers meer en beter als we er zelf voor kiezen? En zou het geen positieve uitwerking hebben op de vraag naar zorg? Op zoek naar een sociaaleconomische orde die voor meer inclusiviteit zorgt.

 

Het basisinkomen helpt mee aan inclusiviteit

Een belangrijke pijler van die nieuwe sociaaleconomische orde is het basisinkomen. Een bijdrage voor menszijn. Een deel van de taart die we met elkaar maken in een economisch systeem die misschien niet voor iedereen het beste is. Met het basisinkomen zijn degenen die maximaal profiteren en behoorlijk profiteren van het economische systeem solidair met diegenen die minder profiteren van het economische systeem. Het is een fundament waarop iedereen de kans krijgt om een eigen leven naar eigen inzicht op te bouwen. We zijn dan af van de plicht om dingen te doen die je eigenlijk niet wil, maar moeten om in leven te blijven. Vanuit een redelijke basis kan eenieder veel beter een eigen combinatie maken van betaald werk, zorg, vrijwilligerswerk, kunst, sport, sociale interactie en vrije tijd.

Als er een fatsoenlijk basisinkomen beschikbaar is, dan zullen salarissen voor betaald werk ongetwijfeld lager worden. Bij salariëring zal rekening worden gehouden met de basis die er al is. Mensen zonder betaald werk die kosten willen besparen kunnen dan bij elkaar gaan wonen. In het huidige systeem staat daar onmiddellijk een strafkorting op. Meer samenwonen helpt tegen eenzaamheid, verlaagt kosten en haalt de druk van de woningvraag af. Een beetje minder rood en meer groen zal in veel gemeenten gewaardeerd worden.

Als er een basisinkomen is dan vervallen (vrijwel) alle huidige uitkeringen. Als we uitgaan van een basisinkomen rond de 1000 euro per maand moeten we voor de financiering daarvan in de buurt komen van het totaal van de kosten van de huidige regelingen. Op basis van onderstaande cijfers is een behoorlijk basisinkomen betaalbaar.  

Als we de productiviteitsverbeteringen van robotisering in ogenschouw nemen en daaraan toevoegen de kostenbesparingen door brede toepassing van blockchain, meer geluk en tevredenheid uitgedrukt in minder zorgkosten, meer productiviteit omdat veel meer mensen dingen kunnen doen die ze zelf de moeite waard vinden en daardoor ongetwijfeld beter uitvoeren, uitroeiing van armoede, terugdringing van eenzaamheid, dan is het basisinkomen zeer de moeite waard.

Nog even denkend aan het Chinese gezegde: Ik heb veel te doen. Ik heb veel mensen om van te houden. En ik heb het verlangen naar brede toepassing van blockchain en het basisinkomen.   

 

Noot:

Hieronder staan een aantal interessante lezingen over blockchain:

Paul Bessems: https://www.youtube.com/watch?v=cj4lSENei7I

Vincent Evers en Paul Bessems: https://www.youtube.com/watch?v=kceS9lm8JyE

Paul Bessems over PDS: https://www.youtube.com/watch?v=qpXLVGJCiPg&t=2s

Don Tapscott: https://www.ted.com/talks/don_tapscott_how_the_blockchain_is_changing_money_and_business?language=nl

Bettina Warburg: https://www.ted.com/talks/bettina_warburg_how_the_blockchain_will_radically_transform_the_economy

William Mougayar: https://www.youtube.com/watch?v=sl1U0Mu0qEU&t=2872s

Rutger van Zuidam: https://www.youtube.com/watch?v=Ji9unX4_i2E&t=2040s


Richie Etwaru: https://www.youtube.com/watch?v=k53LUZxUF50&list=PLLRpyh9d5ZYdI2mMtiMKqzdm6B-iR8aw_&index=125

Michiel Verbeek, 13 augustus 2017

 

Plaats een reactie

* Verplicht

Uw naam *
E-mailadres * (Uw gegevens worden met zorg bewaard en niet gepubliceerd of verstrekt aan derden)
Vertificatiesleutel
Captcha
Neem bovenstaande vertificatiesleutel over *
Bericht *