Belang van de Klimaattop Noord-Nederland in Groningen

Het grote belang van de Klimaattop Noord-Nederland is dat veel verschillende partijen elkaar treffen en dat gezamenlijk wordt ervaren dat de acties richting de circulaire economie en de energietransitie goed op stoom zijn gekomen. Die verandering kan uitdagend, inspirerend en leuk zijn. En het was goed voor het zelfvertrouwen:  Noord-Nederland loopt in Nederland en de wereld voorop met de waterstofeconomie!

Woensdag 31 oktober 2019 was ik op het oude Suikerunieterrein in Groningen voor de Klimaattop Noord-Nederland. Een prachtige locatie voor deze bijeenkomst. Op het terrein stond vroeger de fabriek van de Suikerunie. Nu staan gebouwen die in verval of in opbouw lijken en tijdelijke gebouwen. Het is een tijdelijke vrijplaats voor creatieve bijeenkomsten, festivals en innovaties in de bouw. Tegen de achtergrond van verval en opbouw werd de afbraak van de fossiele- en de opbouw van de circulaire economie besproken en getoond. De organisatie was zeer tevreden over de opkomst van meer dan 1300 bezoekers aan de lezingen, workshops, demonstraties en ontmoetingen. De opening werd verzorgd door Diederik Samsom, de nieuwe man naast Frans Timmermans en de afsluiting door Jelmer Mommers, journalist van De Correspondent. De lezingen en gesprekken werden aan elkaar geregen door de journalisten Marijke Roskam en Harm Edens. Dat deden ze vlot, prettig en met kennis van zaken. 

 

Diederik Samsom en de parel van de waterstofeconomie

Diederik Samsom, oud-PvdA leider en nu de assistent van Frans Timmermans voor de Green Deal  van de Europese Gemeenschap opende de rij sprekers. Opwarming van de aarde gaat over de landsgrenzen en daarom moet klimaatbeleid voor een groot deel Europees worden gevoerd. Centrale Europese regelgeving helpt bij de versnelling in de uitvoering op nationaal, regionaal en lokaal niveau. De organisatie van de Klimaattop heeft goed gebruik gemaakt van Diederik Samsom. Naast openingsspreker verzorgde hij ook nog een workshop, waar vooral studenten werden uitgedaagd om vragen te stellen.

Volgens Diederik Samsom zijn jaartallen over te bereiken doelen en percentages over minder CO2 voor mensen niet erg inspirerend. Maar zoals het ook voor hemzelf geldt wel de vraag over een aantal jaren van zijn kinderen of andere kinderen: ‘Jij kon in 2019 nog iets doen tegen de opwarming van de aarde. Wat heb jij toen gedaan?’ Vervolgens illustreerde hij (met cijfers) dat er in de afgelopen jaren heel veel is gebeurd. Rond de mislukte internationale Klimaattop van 2009 in Kopenhagen moest er 16 cent per kilowattuur aan subsidie bijgelegd worden voor offshore wind. In de tijd van Henk Kamp als minister van Economische Zaken liep dat terug naar 5,45 cent. En onder de huidige minister van Economische Zaken en Klimaat, Eric Wiebes, is de subsidie 0. Er ligt een Nationaal Klimaatakkoord. De prijs van zonnepanelen daalt fors, het aantal zonneparken neemt toe en de daken beginnen al aardig belegd te raken. De nieuwe generatie zonnepanelen heeft een hoger rendement, gaat langer mee en is milieuvriendelijker. Dat is ook nodig in een circulaire economie. We kunnen het ons niet permitteren dat we straks met een problematische afvalberg komen te zitten als panelen zijn uitgewerkt. Onderdelen moeten terug naar de biosfeer of hergebruikt worden in de tehnosfeer. De ontwikkelingen in Nederland gaan hard, maar in China in het kwadraat. In China komt er per maand 100 vierkante meter zonnepaneel bij. In de workshop vertelde Samsom dat vooral bedrijven uit Tsjechië en Polen heel hard bezig zijn met de innovatie van zonnepanelen. Ondanks de vele mooie ontwikkelingen moeten we volgens Diederik Samsom toch versnellen. Daarbij mogen we op voorhand geen opties uitsluiten. Biomassa wordt niet altijd goed gebruikt, maar er zijn wel degelijk goede toepassingen. Het helpt om heel veel bomen te planten. Timmermans en Samsom denken aan 20 miljoen bomen in Europa. Ook CCS (Carbon Capture and Storage) en kernenergie mogen niet worden uitgesloten. CCS is vooral interessant als de CO2 uitstoot van het ene bedrijf grondstof betekent voor een ander bedrijf. Samsom is niet principieel tegen kernenergie, maar het is momenteel veel duurder dan veel andere duurzame mogelijkheden. Het ligt derhalve niet voor de hand dat er massaal geïnvesteerd gaat worden in kernenergie. De versnelling van duurzame energie is nodig omdat de extra energievraag internationaal door slechts een derde ingevuld wordt door hernieuwbare energie. We lopen dus nog steeds verder achterop! Maar laat dat Noord-Nederland niet ontmoedigen. Na het afscheid nemen van het aardgas is Noord-Nederland bezig met de waterstofeconomie. Dat is veelbelovend volgens Samsom. Hij had nog wel een dringend advies: maak die parel snel groot. In andere delen van de wereld wordt ook hard gewerkt aan waterstof. De juiste snaar is geraakt, maar schaal nu snel op! Partijen moeten van elkaar duidelijkheid krijgen dat de ander ook iets doet. Want anders wacht iedereen op elkaar. Er wordt zeker geluisterd naar deze waarschuwing. Op deze klimaattop is een belangrijke deal gesloten over waterstof. De Gasunie al volop bezig is om de aardgasinfrastructuur gereed te maken voor waterstof. Voor de broodnodige energietransitie ben ik wel benieuwd welke rol superkritische watervergassing, kinetische energie, vrije energie en thorium gaan opeisen!  

 

Yannick Wassmer

Yannick Wassmer was de tweede spreker. Hij doet onderzoek naar leiderschap,  duurzaamheid en systeemverandering. Hij is procesregisseur geweest van ‘Drenthe in Transitie’ en gaat binnenkort naar Zweden voor een aanvullende master studie duurzaamheid, omdat hij meer wil leren over dit uitgebreide onderwerp. Hij sloot aardig aan bij Diederik Samsom over de cijfers en percentages. We zijn opgevoed met de Tayloriaanse aanpak van problemen opsplitsen en onderdelen bestuderen. Meten, analyseren, plannen en de wereld voorspellen. Het lineaire verband van oorzaak en gevolg. In de grote dossiers van nu wordt dat lastiger door de onvoorspelbaarheid. Onze besturingssystemen behoeven een upgrade. We moeten meer zelforganisatie in levende systemen toelaten. En bij zelforganisatie hoort de dialoog.  Deze analyse kwam ik in dezelfde week ook tegen tijdens de lezing van Machteld Huber over positieve gezondheid. Zij sprak ook over organisaties als levende systeem. Dat vergt hele andere aansturing dan organisaties die gezien kunnen worden als een machine. Yannick Wassmer deelde drie belangrijke lessen: 1. Zie het hele systeem. 2. Stel betere vragen. 3. We moeten van individuele intelligentie naar collectieve wijsheid. 

 

Jelmer Mommers

Jelmer Mommers is journalist van De Correspondent en auteur van het boek ‘Hoe gaan we dit uitleggen’. Een leerzaam, verhelderend en inspirerend boek. Voor menige verjaardag heb ik dit boek als cadeautje meegenomen. Viel altijd in de smaak! Alle bezoekers van de Klimaattop Noord-Nederland kregen een exemplaar. Niet van het fysieke boek, maar van de digitale versie. Mommers is na zijn vele onderzoek en artikelen eigenlijk wel een beetje somber, maar weet zich er goed tegen te verzetten. Er zijn veel meer elektrische auto’s, maar toch is er meer uitstoot. Hoe komt dat? Omdat er meer energieslurpende SUV’s rijden. Erg jammer! Er is nog steeds meer vleesconsumptie. Als steeds meer mensen stoppen met vlees eten, dan helpt dat. Het zal leiden tot meer vraag naar vleesvervangende producten. Die worden beter en kunnen misschien nog meer vleeseters weten te verleiden. Er zijn grote activistische bewegingen tegen de fossiele infrastructuur. De statistieken van het gebruik van duurzame energie en de verlaging van de prijs voor zonnepanelen zijn spectaculair. Mommers liet wat statistieken zien van Auke Hoekstra en Naud Loomans van ZEnMo stimulations. Maar er ontstaat via klimaat ook weer nieuwe ongelijkheid. Tot voor kort waren de gevolgen van heftige weersomstandigheden eerlijk verdeeld. Rijk en arm kregen het voor de kiezen. Dat is niet meer zo. De rijken weten zich voor stormen en orkanen in te dekken door op hogere gronden te gaan wonen. Mommers illustreerde dat aan de van de situaties twee mannen in Miami bij de orkaan Irma. Op vele fronten moet de fossiele samenleving worden afgebroken en tegelijkertijd een nieuwe samenleving worden opgebouwd. We moeten ons niet laten ontmoedigen door hel en verdoemenis. De huidige opwarming van de aarde kunnen we niet meer terugdraaien. En er komt nog meer bij. Wat we moeten doen is schade beperken en ons aanpassen aan nieuwe omstandigheden. En iedere bijdrage helpt, ook in een klein land als Nederland. Twee keer las Jelmer Mommers voor uit eigen werk. Zijn scenario voor 2050 als we niks doen en het scenario als we wel hard aan de slag gaan. Zijn positieve scenario voor 2050 bezorgde de bezoekers van de Klimaattop Noord-Nederland toch nog een opbeurende afsluiting. 

 

Michiel Verbeek, 4 november 2019

 

 

 

© 2019 Michelverbeek.nl - webdesign door Landstra & de Groot webdesign