Diftar op gewicht of handhaven huidige situatie in Groningen

Al meer dan 10 jaar worstelt de gemeente Groningen met de vraag wel of geen Diftar. Door de herindeling zal de gemeenteraad in september 2020 een besluit moeten nemen. De gemeente is wettelijk verplicht op met één systeem te werken. Als de keuze beperkt blijft tussen Diftar op basis van frequentie of verbeteren van de huidige situatie, dan kies ik voor de laatste optie.

Als oud-wethouder in de gemeente Haren en verantwoordelijk voor de invoering van Diftar op basis van gewicht in Haren, heb ik mijn bijdrage willen leveren aan het debat met een ingezonden brief in het Dagblad van het Noorden: https://www.dvhn.nl/incoming/Liever-huidige-afvalsysteem-Groningen-dan-betalen-voor-elke-vuilnisbak-aan-de-weg-25916495.html

Hieronder staat mijn bijdrage in een uitgebreidere vorm:

Ter voorbereiding van de finale discussie in de gemeenteraad van Groningen heeft het college de nota Minder afval, Meer grondstof. Op weg naar een circulair Groningen gepresenteerd. Het is een prettig leesbare en informatieve nota. Groningen moet met ingang van 2021 voldoen aan het wettelijke voorschrift van één afvalsysteem. Het handhaven van het systeem in Groningen kan niet naast het systeem van Haren en Ten Boer. In de media worden de messen geslepen. De SP voert bijvoorbeeld een publiekscampagne tegen Diftar. Het wordt een spannend debat met een onvoorspelbare uitkomst. Binnen de coalitie lijken Groen Links en D66 voor Diftar en PvdA en Christen Unie tegen. Het gaat eigenlijk niet om de vraag voor of tegen Diftar (gedifferentieerde tarieven), maar om welke vorm van Diftar. De oude gemeente Groningen heeft al ook een vorm van Diftar, namelijk op basis van de hoeveelheid personen in een huishouden. In de gemeente Haren is in 1995 gekozen voor Diftar op basis van gewicht. Die variant wordt niet voorgesteld in de nota. De keuze die aan de raad is voorgelegd is: verbeteren van het huidige systeem in Groningen of Diftar op basis van frequentie. Dat betekent betalen op basis van het aantal keren dat je een container bij de weg zet of een zak in een ondergrondse container stopt. 

Haren

Haren was één van de eerste gemeenten in Nederland met Diftar op gewicht. Er was in 1995 en de jaren daarna veel belangstelling van andere gemeenten over hoe het systeem in Haren werd geïmplementeerd. Maar ook kwamen er politieke en ambtelijke delegaties uit België, Zuid-Korea en de Verenigde Staten naar Haren. In de nota wordt het Diftar systeem op gewicht van de oude gemeente Haren uitgebreid beschreven. Wat blijkt? Op alle fronten scoort het systeem van Haren het beste. Haren had een kostendekkend tarief. Haalt de landelijke doelstelling voor 2020 van 75% afvalscheiding (Groningen zit op 65%). Laagste hoeveelheid afval. Is het goedkoopst voor burger en gemeente. Het vaste deel van de afvalstoffenheffing zat in de kwijtscheldingsregeling. En het plastic kan apart worden ingeleverd. Maar helaas, het systeem van Haren zit niet in het voorstel. 

Diftar op basis van frequentie

De raadsleden kunnen kiezen voor het systeem van oud Groningen met een aantal verbeteringen of voor Diftar op basis van frequentie. De burger kan z’n eigen afvalkosten beïnvloeden door de container niet aan de weg te zetten tot dat die stampvol zit of door een grote afvalbak aan te schaffen en niet anders dan hele volle zakken in de ondergrondse container te stoppen. Het college stelt om de kosten voor afvalverwerking voor 60% in een vast recht en 40% in een variabel recht te versleutelen. Voorts zal het tarief voor GFT afval (Groente, Fruit, Tuinafval) lager zijn dan voor restafval. De verwerkingskosten zijn lager en dus kan het tarief ook lager. En het voorkomt, volgens het college, dat groen afval in de foute container komt. In het systeem van frequentie zit een aantal perverse prikkels. Het is financieel aantrekkelijk om je container of plastic zak zo vol mogelijk te doen. Dat betekent dat je lang afval bij huis houdt. Denk aan warme zomers. Dan wil je toch niet dat afval lang bij huis blijft. De prikkel moet andersom: zo snel mogelijk van afval af. Denk ook even aan de buren naast jouw stinkende container. En wat betekent het voor aantrekken van ongedierte? Bij het aanleveren van een halve container ben je dief van je eigen portemonnee. De volgepropte containers zijn ook slecht voor de inzameling. Het legen kan bemoeilijkt worden doordat het ingeklonken afval vast blijven zitten. Als er wagens ingezet moeten worden waar medewerkers de rolcontainer nog naar de auto moeten rollen levert dat arbo problemen op. Een onregelmatig aanbod van containers is lastig voor de logistieke planning. En wat gebeurt er met de kwaliteit van het GFT afval als bij warm weer het restafval van een aantal minicontainers bij het GFT wordt gestopt? Dat zal leiden tot afgekeurde partijen GFT afval. Dan moet de hele partij als restafval worden verwerkt. In de nota van het college sneuvelt de plastic inzameling bij de milieustraat in Haren. Als je ziet hoeveel daar gebruik van wordt gemaakt, zullen de Harenaars daar zeer teleurgesteld over zijn of erger. De medewerker van de zorgboerderij de Mikkelhorst met zijn prachtige speciale auto moet iets anders zoeken dan het ophalen van plastic afval en naar de milieustraat brengen.  

De kosten

De gemeente Groningen heeft sinds 2015 geen kostendekkend tarief meer voor de afvalverwerking. Er moest aangevuld worden uit een voorziening. De laatste 2,4 miljoen uit de voorziening wordt in 2020 gebruikt. Vanaf 2021 moet er een gat van 2,4 miljoen gevuld worden uit verhoging van tarieven. Daar komt nog 1,2 miljoen bij voor loon- en prijsstijgingen en een aantal verbeteringen. Dat zet de teller op 3,6 miljoen. De nota laat zien wat de kostenstijgingen zijn per huishouden in 2021. Voor een Gronings tweepersoons huishouden gaan de kosten omhoog van 276 naar 314 euro. Dat is een stijging van 13,8%. Een gemiddeld tweepersoons huishouden uit Haren gaat van 201 naar 314 euro. Dat is een stijging van 56,2%. Een goede afvalschelder uit Haren zal ruim boven de 60% kostenstijging uitkomen. Voor de eenpersoons huishoudens en meer dan tweepersoons huishoudens uit Haren gaan de kosten ook met ruim 50% omhoog.

Advies aan de gemeenteraad van Groningen

Begin niet aan Diftar op basis van frequentie. De verwachte reductie van restafval zijn veel te positief ingeschat: van 146 kilogram per inwoner naar 89 kilogram in 2025. In de nota wordt deze 40% reductie nergens stevig onderbouwd. In Haren met Diftar op basis van gewicht kwam het restafval per inwoner al op 104 kilogram. Het contract met de huidige afvalverwerker, Attero, loopt in 2021 af. Groningen verkent een beter contract met Omrin. Ik hoop dat er goed gelet zal worden op innovaties. De gemeente wil bij de invoering van Diftar op basis van frequentie ouderen, mensen met een beperking en mensen met een chronische ziekte ondersteuning bieden vanuit de Basisbanen. Dat is een mooi voornemen. Dat zou misschien ook nuttig kunnen zijn bij handhaving van het huidige systeem. De uitbreiding van collectieve containers voor papier, glas en textiel helpt de burger om dicht bij huis afval in te leveren dat prima als grondstof kan dienen. En natuurlijk moeten er GFT containers komen daar waar nu restafval en GFT samen in zakken in één grote rolcontainer verdwijnen. De stap naar Diftar op basis van gewicht zal veel investeringen vergen. Alle ondergrondse containers moeten voorzien worden van weegapparatuur. Het is een goed en eerlijk systeem. Het is ontzettend jammer dat die keuze niet voorgelegd wordt aan de leden van de gemeenteraad. Misschien is het momentum voor de gemeente Groningen voor die keuze te laat. Kies dan voor de second best optie: huidige systeem met verbeteringen. 

Michiel Verbeek, oud-wethouder van de gemeente Haren en verantwoordelijk wethouder bij de invoering van Diftar in Haren.

11 augustus 2020

 

 

 

© 2019 Michelverbeek.nl - webdesign door Landstra & de Groot webdesign