Frans Timmermans heeft gewonnen, maar (nog) niet de PvdA

Donderdag 23 mei 2019 heeft Frans Timmermans de verkiezingen voor het Europees Parlement gewonnen. En met Timmermans heeft het progressieve midden gewonnen van de Eurosceptici en de Eurofielen. De uitslag biedt ook een aanwijzing voor de noodzaak van partijvernieuwing.

 


De PvdA mag z’n handen dichtknijpen met de fantastische campagne van Frans Timmermans als spitzenkandidaat voor de Socialisten en Democraten (S&D) in het Europees Parlement. Was hij niet de gedroomde kandidaat voor de S&D als opvolger van Juncker als voorzitter van de Europese Commissie dan was deze klinkende overwinning waarschijnlijk niet gerealiseerd. Om de simpele reden dat Timmermans dan een andere campagne had gevoerd en veel minder publiciteit had gehad. De campagne in Nederland leek even te gaan tussen de VVD en FVD door het debat tussen Mark Rutte en Thierry Baudet in de Rode Hoed onder leiding van Jeroen Pauw. Een 1 op 1 debat levert toch wel veel meer interessant debat op dat de debatten met veel lijsttrekkers. Dat blijft in de handige oneliners en getimede kwinkslag. De spreekwoord ‘als twee vechten om een been, dan gaat de derde er mee heen’ lijkt van toepassing te zijn in deze campagne.

 


Voor de derde keer in de recente geschiedenis zien we bij de PvdA het effect van een charismatische en inhoudelijk ijzersterke leider. Wouter Bos heeft de PvdA met een enorme winst uit een dal gehaald en Diederik Samsom deed dat in 2012. Niet de partij stond in de etalage, maar de persoon. Personen met een duidelijk profiel voor progressieve politiek en in staat om aanhangers van andere partijen over te halen om de overstap te maken. Zowel ter rechter als ter linker zijde. Frans Timmermans kon tijdens deze campagne als een van de weinigen concreet aangeven waar Europa gescoord heeft en waar nog veel te doen is. De aanpak van plastic was een duidelijk succesverhaal. Voor de toekomst had hij duidelijk onderbouwde punten als een wettelijk minimumloon in heel Europa, gelijke beloning voor mannen en vrouwen voor gelijk werk en ervoor zorgen dat multinationals belasting gaan betalen. Plus een stevig klimaatbeleid om het akkoord van Parijs te halen en een stevig migratiebeleid, waarbij de buitengrens bewaakt wordt en een solidaire verdeling van nieuwkomers over alle Europese landen.  Timmermans bleef niet hangen in alleen oneliners, maar kon ieder punt inhoudelijk uitwerken. De PvdA is bij deze verkiezingen zo verstandig geweest om de inhoudelijke lijn aan Frans Timmermans over te laten. Ze hebben niet geprobeerd hun nieuwe toverwoord ‘zekerheid’ uit te venten. De partij naar de achtergrond en Timmermans op de voorgrond. Zo won Wouter Bos en zo won Diederik Samsom. De PvdA moet nu niet denken dat Lodewijk Asscher nu grote kansen heeft op het Torentje. Asscher zal zeer waarschijnlijk niet de gunfactor van Bos, Samsom en Timmermans bereiken. Per slot van rekening heeft Asscher Diederik Samsom pootje gehaakt en zijn ommezwaai van opvattingen als minister in het kabinet Rutte/Asscher en die daarna in de oppositie wordt niet snel vergeten. En het valt op dat veel mensen voorbeelden kennen van Asscher waarin hij niet erg betrouwbaar bleek.
In de media kwam veel de analyse langs van het pro-Europese midden het duidelijk heeft gewonnen van de Eurosceptici en de Eurofielen. PVV wil uit de EU, FVD wil dat ook, maar verschuilt zich achter een referendum en tegenwoordig wordt de SP gebroederlijk naast PVV en FVD bij de eurosceptici geschaard. Samen van 6 naar 5 of misschien naar 3 als de Geen-Peil voorspelling dichter bij de waarheid blijkt te liggen. Onder de Eurofielen wordt alleen D66 geschaard. Zij gaan van 4 naar 2. Het pro-Europese midden van PvdA, VVD, CDA en de Groenen gaat van 13 naar 16 of 17.


Kansen van Timmermans als voorzitter van de Europese Commissie


Dinsdag 28 mei 2019 zullen de leiders van de EU al een voordracht doen voor de voorzitter van Europese Commissie. Normaal gesproken wordt dat de spitzenkandidaat van de grootste partij. Als dat nu weer gebeurd dan maakt Manfred Weeber van de EVP (Christen Democraten) de grootste kans om voorgedragen te worden. Maar als die partij veel aanhang verliest (de peilingen voorspellen dat) en de S&D veel wint en andere partijen meer support geven aan Timmermans dan aan Weeber, dan zou het weleens anders kunnen uitpakken. De regeringsleiders zullen een voordracht doen, maar het Europees Parlement beslist. Als je kijkt naar de uitkomsten van de peiling hieronder dan zullen Weeber en Timmermans flink moeten lobbyen voor steun van hun kandidaat. Zouden alle Nederlanders als het erop aankomt voor Timmermans stemmen? Lodewijk Asscher heeft de dag na de verkiezingen al gepleit voor een voordracht van Timmermans door Mark Rutte in het overleg met de andere regeringsleiders. Rutte gaat daar uiteraard geen uitspraak over doen. Dit spel moet slim en subtiel gespeeld worden uit de schijnwerpers van de media, aldus de minister-president.


Nieuwe fractievorming



De peiling in de onderstaande tabel komt uit de Financial Times. In de Nederlandse media kon ik die niet vinden. In die peiling wordt nog uitgegaan van de bestaande fractievorming in het EP. Lega Nord voorman, Salvini, probeert alle rechtse nationalistische en euro-kritische partijen bij elkaar in 1 fractie te krijgen. Nu zitten Nigel Farage en bijvoorbeeld de AFD uit Duitsland in de EVDD en Lega Nord in de ENF. Gaan die rechtse partijen in een aantal Europese landen flink winnen en gaan ze samen een fractie worden, dan zouden ze de derde partij in het EP kunnen worden, groter dan de ALDE fractie. Waarschijnlijk niet groot genoeg om samen met de EVP een meerderheid te krijgen.


Nieuwe partijvorming in Nederland en de toekomst van D66



Tijdens de verkiezingscampagne heeft I&O research een onderzoek gedaan naar het effect van samengaan van GroenLinks en de PvdA. Samen zouden ze meer stemmen halen dan ieder apart bij elkaar opgeteld. GroenLinks lijkt een beetje hun electorale plafond te hebben gehaald en de PvdA is de klappen van afgelopen verkiezingen nog niet te boven. Ze kunnen wel groter worden als andere partijen ruimte laten liggen. Bijvoorbeeld D66. In 2021 zijn er nieuwe verkiezingen voor de Tweede Kamer. Misschien wordt het tijd dat GroenLinks, PvdA en D66 de koppen bij elkaar steken! De kans op samengaan van PvdA en GroenLinks wordt groter, maar zou het niet slim zijn van D66 om aan te sluiten. In het huidige politieke krachtenveld zit D66 weer in de hoek waar de klappen vallen. In 1998 na een uiterst succesvol eerste Paarse kabinet met overtuigend D66 beleid leverde een overwinning op voor de coalitie. Maar D66 verloor 10 zetels. Het D66-achtige beleid werd slim gekaapt door VVD en PvdA. Het lukte de partij niet om een duidelijke links liberale stroom te worden. Ditzelfde effect had zich al eerder voorgedaan in de geschiedenis van D66 in de tijd van Jan Terlouw. Nu voor de derde keer zien we het gebeuren. Alleen nu iets geleidelijker. Rob Jetten heeft het stokje overgenomen van Alexander Pechtold en heeft zich dapper door alle debatten heen geworsteld. Met geweldige dossierkennis, energie, charme en overtuigende debateerkwaliteiten. Maar de aantrekkingskracht is niet groot onder potentiële stemmers. Menig potentiële D66-kiezer kan het niet verkroppen dat D66-minister, Kasja Ollongren, en toenmalig politiek leider, Alexander Pechtold, zo probleemloos het referendum hebben geslachtofferd.  Het leek alsof ze er zelf groot voorstander van waren! Tijdens de Europese campagne kwam Sophie in ’t Veld niet goed uit de verf.

 


In het laatste lijsttrekkersdebat had ze geen inspirerend eigen verhaal. Ze struikelde over haar standpunt over het nut van een Europese krijgsmacht, onhandig werd het thema van arbeidsmigranten in het debat gebracht en ze zette zich vooral af tegen Derk-Jan Eppink van FVD. Spreekt de potentiële achterban niet aan. Ze werd volledig overschaduwd door Frans Timmermans en Bas Eickhout van GroenLinks. Sophie in ’t Veld loopt al heel wat jaren mee in Brussel. Haar positie werd steeds beter. Misschien zou ze voorzitter worden van de ALDE fractie, maar met deze uitslag kan ze dat vergeten. Daar komt nog bij dat de ALDE fractie als liberale fractie gaat verdwijnen, omdat de partij van Macron aansluit. Op voorwaarde dat er een nieuwe beweging gaat ontstaan. Zeer waarschijnlijk is daarin geen vooraanstaande plek meer voor Sophie in ‘ t Veld en waarschijnlijk ook niet voor Guy Verhofstadt. En dan? Ik denk dat Sophie vrij snel het stokje gaat overgeven.





 

Michiel Verbeek, 25 april 2019

© 2019 Michelverbeek.nl - webdesign door Landstra & de Groot webdesign