Is jouw organisatie al ingericht op meerdere waardesoorten?

Een toekomstgericht bedrijf is niet meer alleen gericht op financiële waarden, maar op meerdere waarden. Maar hoe organiseer je dat op een systematische wijze? Het OK! Model is een uitgekiend model om beeld te krijgen van scores op 6 waardesoorten. Op basis daarvan kan het bedrijf keuzes maken welke waardesoorten meer aandacht behoeven. Passend bij de missie en visie van het bedrijf. Op weg naar een gewenste balans in meervoudige waardesoorten.

Het primaat van aandeelhouderswaarde moet ruimte maken voor andere waarden. Deze krantenkoppen getuigen hiervan:

Het mondiale klimaatakkoord van Parijs uit 2015 heeft in Nederland een nationaal klimaatakkoord opgeleverd. In de hele Europese Unie is aandacht voor een krachtig klimaatbeleid. In de Verenigde Staten hebben 181 leiders van bedrijven in de Business Round Table aangekondigd het roer om te gooien. Van de focus op aandeelhouderswaarde naar meervoudige waarden. Hun statement voor bedrijven luidt een kentering in en is hoopgevend.

Deze kentering bij de grote bedrijven zal onherroepelijk doorsijpelen naar het midden- en kleinbedrijf. Als bedrijven hun investeringen in de fossiele economie gaan verplaatsen naar investeringen in de circulaire economie, verandert er echt iets. Bedrijven en maatschappelijke organisaties die mee willen doen met deze transitie zijn op zoek naar methoden om die verandering in de praktijk vorm te geven. Bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen goed geholpen worden met het OK! Model.

Zes belangrijke waardesoorten

Er zijn 6 belangrijke waardesoorten: de menselijke-, de sociaal-relationele-, de natuurlijke-, de materiële-, de intellectuele- en de financiële. Het moderne bedrijf staat voor meer dan alleen geld verdienen. Menselijke talenten, competenties, bekwaamheden, ervaringen en hun intrinsieke motivatie zijn menselijke waarden die van belang zijn. Relaties met diverse actoren binnen en buiten het bedrijf vormen een belangrijke sociaal-relationele waardesoort. Het gebruik van hernieuwbare natuurlijke hulpbronnen en de gezondheid van ecosystemen vormen natuurlijke waarden. Afval, het energienetwerk en het gebruik van openbare en publieke voorzieningen of faciliteiten zijn voorbeelden van materiële waardesoorten. Intellectuele waarde kan doorslaggevend zijn voor organisaties. Denk aan patenten, eigen ontwikkelde software en kennis van systemen. En natuurlijk zijn omzet, kosten en winst belangrijk als financiële waardesoort. Sturen op de verschillende waardesoorten heeft effecten op andere waardesoorten. Om goede interventies te kunnen doen, moet er een helder inzicht zijn in prestaties op de verschillende waardesoorten. De circulaire economie veronderstelt een andere houding in ondernemen en samenwerken. De nieuwe generatie werknemers komt binnen in een organisatie met andere wensen en verlangens. Veel jonge mensen vinden duurzaamheid al bijna iets normaals. Ze willen respect en beslisruimte. Een vorm van eigenaarschap. Voor veel jonge werknemers is alleen uren maken op kantoor geen wenkend perspectief. Met de digitalisering van de samenleving kunnen veel werkzaamheden op verschillende tijden op verschillende plekken uitgevoerd worden. Op veel fronten wordt ouderwetse concurrentie ingeruild voor slimme samenwerking met oog voor elkaars verdienmodel. Er ontstaat steeds meer ketensamenwerking. Een bedrijf dat toekomstbestendig wil ondernemen, zal alle waardesoorten in beeld moeten krijgen en zal daarover verantwoording moeten kunnen afleggen naar klanten, leveranciers, werknemers, financiers en naar de directe omgeving. 

Eisen van de IIRC

De International Integrated Reporting Council (IIRC) is een mondiale coalitie van investeerders, bedrijven, accountants, niet-gouvernementele organisaties en wet- en regelgevers met een gedeelde visie op het communiceren en publiceren van het waarde-creatieproces in jaarrapportages. De richtlijnen van deze coalitie zal de wijze van verantwoording afleggen gaan bepalen. Pensioenfondsen zullen van bedrijven willen weten hoe het zit met omzetten en winsten, maar ook met die andere waardesoorten. Leveranciers van bepaalde producten kunnen hoge eisen stellen aan de volgende schakel in de keten. Klanten willen weten van bedrijven hoe ze met hun hulpbronnen omgaan en hun mensen. Gemeenten onderschrijven steeds vaker de Sustainable Developments Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Dat is heel mooi, maar het heeft consequenties voor de inrichting van de gemeentelijke organisatie en bedrijfsprocessen. Als bedrijven en maatschappelijke organisaties op de 6 genoemde waardesoorten moeten verantwoorden, zul je de juiste informatie moeten gaan verzamelen en je organisatie daarop aanpassen. 

Maar hoe doe je dat? Dat vergt een systematische aanpak. Roel Riepma, Rob Westerdijk en Teun van Aken hebben daar 5 jaar op gestudeerd. Zij hebben daarover een standaard werk geschreven: Het OK! Model, de methodische aanpak van organisatievraagstukken en het boek ‘Toekomstbestendig Ondernemen’.

Vervolgens hebben ze een zeer uitgebreide webapplicatie ontwikkeld. Met deze instrumenten kunnen bedrijven en maatschappelijke organisaties goed geholpen worden om een scherp inzicht te krijgen in de huidige situatie en hun resultaten op de verschillende waardesoorten. Het instrument faciliteert een dialoog om goed waar te nemen wat er gebeurt in en om het bedrijf. Het waarnemen levert vraagstukken op. Die kunnen aanleiding vormen voor onderzoek. Op basis van de uitkomsten worden verbeteringen geformuleerd en geïmplementeerd. Heb je je organisatie op deze manier systematisch in beeld gebracht dan heb je een basis voor iedere plotselinge verandering van omstandigheden. En het vormt een soort waarschuwingsinstrument op de verschillende aspecten van bedrijfsvoering en de positie in je eigen omgeving.  

Het OK! Model is nu beschikbaar

Met het OK! Model is voor bedrijven en maatschappelijke organisaties een instrument voorhanden om de eigen organisatie zodanig in te richten dat alle 6 waardesoorten evenwichtig aandacht krijgen. Vanuit de wet- en regelgeving zullen de eisen ten aanzien van rapporteren over de verschillende waardesoorten gaan toenemen. Het inzicht voor de organisatie zelf en de eisen van de omgeving kunnen met het OK! Model prachtig gecombineerd worden. De ontwikkelaars van het model hebben inmiddels een groot aantal adviseurs opgeleid om bedrijven te ondersteunen. Ik ben daar één van. Het standaardwerk van het OK! Model en de managementversie met het model in hoofdlijnen zijn in de gewone of digitale boekhandel verkrijgbaar. Maar wil je als bedrijf of maatschappelijke organisatie onder begeleiding de dialoog aangaan en het hele OK! Model doorlopen, dan kan dat ook.

Voor nadere informatie kun je terecht op www.organisatie-kundig.nl.

Of mail naar michiel@organisatie-kundig.nl voor een afspraak voor een vrijblijvend gesprek. 

Michiel Verbeek, 30 augustus 2019 

 

 

© 2019 Michelverbeek.nl - webdesign door Landstra & de Groot webdesign