Kabinet Rutte 4 wordt erg onwaarschijnlijk

Drie vooraanstaande politici beweren geen van drieën herinnering te hebben aan het onderwerp Omtzigt in een gesprek dat slechts een paar dagen daarvoor heeft plaatsgevonden. Zouden ze hun best hebben gedaan hun geheugen op te frissen door stukken te bekijken, dan hadden ze zichzelf en Nederland veel schade kunnen besparen.

 

Ze dachten hun ongeloofwaardige verhaal staande te kunnen houden door de bescherming van de Rutte-doctrine. Een foto van een ambtelijk stuk onder de arm van Kajsa Ollongren heeft catastrofale gevolgen gekregen. Op 25 maart 2021 krijgt verkenner, Kajsa Ollongren, te horen dat ze positief getest is op corona. Ze grist alle papieren bij elkaar en zet een stevige tred in richting chauffeur die haar naar huis brengt. Op de papieren was o.a. te lezen: Pieter Omtzigt: functie elders en nog een paar andere opvallende punten. De verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren worden diezelfde dag nog vervangen door Tamara van Ark en Wouter Koolmees. In de media werd  flink gespeculeerd over die woorden over Pieter Omtzigt. Waar was het zinnetje op gebaseerd, wie had het opgeschreven en wie had de bouwstenen ervoor aangeleverd? Op diverse fronten werd de vraag gesteld aan partijleiders of zij het kritische Kamerlid aan de orde hebben gebracht. Alle 17 gesprekspartners van Jorritsma en Ollongren ontkenden. Mark Rutte incluis. Hij zei er in de media en passant bij dat de verkenners er verder geen verantwoording over hoefden af te leggen. Rutte vertrouwde op de Rutte doctrine: sommige zaken moeten vertrouwelijk blijven. 

 

In de media werden de verhalen over Omtzigt steeds wilder

De commotie over Omtzigt werd steeds meer aangezet. Kamerleden gooiden met veel plezier olie op het vuur door in de media de vraag op te werpen wie Omtzigt op een zijspoor wilde zetten? De oud-verkenners hadden de uit de hand lopende rel kunnen stoppen, maar hebben dat niet gedaan. Zij wisten of hadden precies kunnen weten wat er aan de hand was. De nieuwe verkenners konden niet beschikken over de aantekeningen uit de gesprekken met de oud-verkenners. Dat schijnt protocol te zijn. Als er een nieuwe fase start, wordt de oude nogal rigoureus gesloten. Van Ark en Koolmees vonden het lastig om te gaan met het debat in de media zonder van iets te weten. Op 26 maart hebben zij een zoommeeting georganiseerd met Jorritsma en Ollongren. De oud-verkenners hadden vier dagen geleden gesproken met Mark Rutte en hadden uit hun geheugen en uit de ambtelijke aantekeningen precies kunnen nagaan waar de tekst over Omtzigt op gebaseerd was. Het geheugen leverde niets op en de aantekeningen zijn niet geraadpleegd. Betreffende ambtenaren zijn niet gevraagd om het slechte geheugen van de oud-verkenners op te frissen. De waarheid kwam niet boven tafel. Van Ark en Koolmees werden met een kluitje in het riet gestuurd door Jorritsma en Ollongren met als verklaring: ‘meerdere invalshoeken, waaronder berichten in de media’.

 

Gesprek oud-verkenners met Mark Rutte

Op maandag 22 maart hebben Rutte, Jorritsma en Ollongren met elkaar gesproken. Daar is Pieter Omtzigt aan de orde geweest, bleek uit de aantekeningen van de ambtenaren. Er was opgetekend in het kader van de stabiliteit van het CDA dat het zou helpen als Wopke Hoekstra meer stemmen zou krijgen dan Pieter Omtzigt, de optie van Omtzigt als minister en de mysterieuze passage: Allerlei: Pieter Omtzigt. Op woensdag 31 maart werd dit pas duidelijk voor het tweede duo verkenners van Ark en Koolmees. In de media en het debat van 1 april hebben Rutte, Ollongren en Jorritsma verklaard geen herinnering te hebben aan het onderwerp Omtzigt. Stel dat je geen herinnering hebt, dan neem je als oud-verkenners toch even contact op met de ambtenaar die de passage in de memo heeft opgeschreven? Dat hebben ze blijkbaar niet gedaan. Het is volstrekt ongeloofwaardig dat er geen herinneringen boven kwamen borrelen bij een van de drie na alle commotie in de media.  Mark Rutte had zich vastgeklampt aan de Rutte-doctrine, maar merkte dat die niet werkte toen van Ark en Koolmees uit de aantekeningen tussen Rutte en de oud-verkenners de naam Pieter Omtzigt op meerdere plekken tegenkwamen. De enige verdedigingslinie die nog overbleef voor Rutte was: ik heb er geen herinnering aan. Volstrekt onlogisch als de stabiliteit van het CDA een belangrijk onderwerp was. Rutte hield voet bij stuk: ‘ik heb niet gelogen’. Ja, ik heb niet de waarheid gesproken, maar ik heb niet gelogen’. Hoe vaker Rutte het uitsprak, hoe groter de kloof werd met de andere 16 fractievoorzitters. Voor sommige partijen was een motie van wantrouwen al vroeg in het debat een logisch sluitstuk. Voor anderen niet. Een motie van wantrouwen zou betekenen dat Rutte per direct z’n koffer kon pakken. Voor deze aanpak zagen Sigrid Kaag en Wopke Hoekstra een probleem in de leiding van de coronacrisis. Dat heeft geleid tot een motie van afkeuring voor Mark Rutte als leider van de VVD in de Tweede Kamer. Voor Kaag en Hoekstra betekende dit een ‘normerende streep’. De motie van wantrouwen kreeg net geen meerderheid, omdat die niet werd gesteund door VVD, CDA en CU, de partijen van de zittende coalitie. De motie van afkeuring werd gesteund door alle fracties, behalve de VVD. 

 

Waarom krijgt Rutte zo’n hard oordeel?

 

Na het harde oordeel over Rutte van de Tweede Kamer komen de verdedigers naar voren in de media en in ieders persoonlijke leven. Het vergrijp van Mark Rutte is toch niet zo groot? Het rechtvaardigt toch niet het einde van zijn premierschap? En waarom zou er niet over het kamerlid Pieter Omtzigt mogen worden gepraat tijdens zo’n verkenningsgesprek? Natuurlijk mag er gesproken worden over het kamerlid Omtzigt. Zeker in de context van de stabiliteit van het CDA. Wat betekent het als Hoekstra het kabinet ingaat en Omtzigt fractievoorzitter zou worden? Kan het kabinet dan rekenen op loyale steun? De ambtenaar schrijft keurig op dat er over Pieter Omtzigt is gesproken en noteert voor vervolggesprekken de aantekening: Pieter Omtzigt: functie elders. Het zinnetje levert vervolgens veel commotie op in de media. De oud-verkenners hadden onmiddellijk openheid van zaken kunnen geven en de kwestie klein maken. Als ze na alle gevoerde gesprekken de context niet meer scherp op het netvlies hadden, dan hadden ze dat bij ambtenaren moeten verifiëren. Alle fractievoorzitters wordt gevraagd of ze over Pieter Omtzigt hebben gesproken. Ze ontkennen allemaal. Dat wordt bevestigd door de oud-verkenners. Een paar dagen later komt het bewijs van het tegendeel en beweren drie mensen dat ze er geen herinnering aan hebben. Hoe ongeloofwaardig is dat? Het gaat niet om een kwestie van drie jaar geleden, maar om een gesprek van minder dan een week geleden. Er zijn tal van momenten geweest om deze kwestie klein en onbeduidend te houden. Rutte kiest daar niet voor. Toen de Rutte-doctrine niet werkte zette hij de verdedigingslinie ‘geen herinnering’ op. Uiteindelijk een foute inschatting. Het wordt Rutte Kamerbreed zwaar aangerekend, omdat diverse Kamerleden een patroon zien in eerdere gevallen waar deze verdediging werd gebruikt. Jesse Klaver noemde de kwesties allemaal op in het debat van 1 april. De tegenwerpingen van Rutte hielpen niet voor de beeldvorming. Het debat vond plaats met een levendige herinnering aan de gevoelige Toeslagenaffaire. Openheid, eerlijkheid en het omgaan van macht en tegenmacht. De openheid en eerlijkheid is ver te zoeken en de tegenmacht wordt verpersoonlijkt door iemand als Pieter Omtzigt. En hij is middelpunt van het probleem. Tijdens het debat kwam er nog een punt naar voren die de emmer nog harder deed overlopen. Alle fractieleiders kregen op 31 maart een bericht van Wouter Koolmees dat ze hun eigen gespreksverslag konden inzien tussen 9.00 en 10.00 uur. Tijdens het debat gaf Rutte terloops aan dat hij al om 7.30 uur een bericht kreeg dat de naam Pieter Omtzigt in zijn gespreksverslag stond. Waarom deze voorkeursbehandeling? Wie heeft Rutte getipt? Een van verkenners, een van de ondersteunende ambtenaren? Rutte wilde zijn bron niet prijsgeven. De boosheid en verdriet van de Kamerleden werd verder gevoed.      

 

Hoe verder?

Zaterdag 3 april lijkt de CU een belangrijke keuze te hebben gemaakt als dit krantenbericht klopt:

Na de Paasdagen zal er een informateur worden aangesteld die gaat kijken welke mogelijkheden er nog zijn. De kans is groot dat D66 en het CDA door willen met de VVD, maar zonder Mark Rutte, net als de CU. Maar wat zal het antwoord van de VVD daarop zijn? Een andere premierskandidaat zoeken, of uit boosheid de oppositie in. Zal de informateur dan een weg vinden voor een coalitie van: D66, CDA, PvdA, SP, GL, PvdD en CU? Dat is wel een spannende coalitie!

 

Michiel Verbeek, 3 april 2021

 

 

© 2019 Michelverbeek.nl - webdesign door Landstra & de Groot webdesign