LAATSTE BERICHTEN

Ik word oprecht blij als ik de podcast ’t AI-Tussenuurtje heb geluisterd. Ik ben onder de indruk van wat Bas Hummel met AI doet: niet als “iets extra’s”, maar als didactisch gereedschap dat in alle groepen kan landen—van verwondering in de onderbouw tot kritisch denken in de bovenbouw. Barend Last levert ondertussen een stroom aan inspirerende artikelen, podcasts, boeken en uitlegvideo’s over onderwijs en AI. En ik zit op het puntje van mijn stoel als Alexander Klöpping bij Eva college geeft over de nieuwste ontwikkelingen. Tegenover groot enthousiasme over AI ontstaat ook een tegenbeweging.

Januari voelde als zo’n maand waarin het nieuws niet alleen gebeurt, maar ook zichtbaar maakt hoe macht werkt: via diplomatieke uitwegen, via instituties die onder druk staan, via cijfers die opeens wél worden erkend, en via gewone mensen die – soms letterlijk – tussen de raderen belanden. Onder de losse koppen uit de krant en nieuwsapps tekent zich één verhaal af: we leven in een tijd waarin het gezag van regels, feiten en afspraken steeds vaker moet concurreren met de logica van spierballen, sentiment en snelheid.

Welbevinden op school ontstaat niet primair door ‘extra zorg’ naast onderwijs, maar door onderwijs zo te organiseren dat leerlingen zich veilig, gezien, uitgedaagd en verbonden weten en door een schoolcultuur en -structuur die dat dagelijks mogelijk maakt.

D66, VVD en CDA willen met een minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten het land besturen. Waar velen tijdens de formatie bleven hameren op ‘stabiliteit’ via een meerderheidscoalitie, kiezen de drie partijen nu juist voor een model dat de Tweede Kamer dwingt tot scherpere afwegingen en het kabinet tot meer overtuigingskracht. 

Waarom het voortgezet onderwijs systematisch moet investeren in zes menselijke kernvermogens in dit AI tijdperk. Er is een hardnekkige misvatting die ons onderwijs ongemerkt stuurt: dat school vooral een voorportaal van vervolgonderwijs is. En dat de arbeidsmarkt later wel komt. Irina Rets van het Institute of Educational Technology in Engeland laat in haar werk zien hoe riskant die aanname is. In een wereld die sneller verschuift dan onze routines binnen school.

Wie de Haagse verkenningen volgt, ziet het scenario langzaam kantelen. Waar na het werk van Sybrand Buma even leek dat D66, CDA en VVD serieus zouden inzetten op een minderheidskabinet, wordt nu opnieuw gespeculeerd over een meerderheidscoalitie met JA21. Een opening die CDA-leider Henri Bontenbal plotseling bood, en die naadloos aansluit bij het droombeeld van VVD-leider Dilan Yesilgöz. Het zou de politiek opnieuw van haar lelijkste kant laten zien.

Bij het lezen van de krant en bekijken en beluisteren van lezingen maak ik aantekeningen. In de aantekeningen over de maand december 2025 is een onderliggende rode draad te herkennen: we bouwen samenlevingen die steeds minder “time off” kennen. Systemen draaien door, prikkels blijven komen, druk stapelt zich op. En precies daar, in die wereld zonder pauzeknop, verschuiven macht, waarheid en solidariteit.

DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) kwam onlangs met het rapport “Verschil in schooladvies tussen jongens en meiden’ met als ondertitel: Meiden op afstand”. De titel belooft vuurwerk, maar het grootste verschil dat gevonden werd? 1,4 procentpunt. Dat is zo weinig dat de grafiek uit elkaar werd getrokken om het überhaupt zichtbaar te maken.

Elk voorjaar voltrekt zich hetzelfde ritueel. Zwetende handen op tafels, oefenbundels vol gemarkeerde alinea’s, ouders die fluisterend ‘nog even doorzetten’ aanmoedigen, scholen die in de overdrive gaan. Het centraal examen is niet zomaar een toets, het is een maatschappelijk fenomeen. En juist daarom durven we er zelden openlijk aan te tornen.

Dinsdag 24 november ben ik met een groep van de stichting Hub050 op bezoek geweest bij Agora Xplore in Amsterdam. Bij binnenkomst in het prachtige nieuwe gebouw werden we getrakteerd op de geur van een challenge: het maken van een appeltaart. Met mooie indrukken en veel inspiratie is de groep teruggekeerd naar Groningen en Friesland.